تمدن معاصر شاهد گسترش بی سابقه بی خدایی و فروپاشی خانواده است

به گزارش ایکنا به نقل از iumsonline.org، علی محیی الدین قره داغی، رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمان با حضور در سیزدهمین کنفرانس بین المللی «بدیع الزمان سعید نورسی» در استانبول که از 4 تا 6 اکتبر(12 تا 14 مهر) در مرکز فرهنگی آتاتورک (AKM) واقع در منطقه تقسیم استانبول در حال برگزاری است طی سخنانی به بحران های پیش روی تمدن معاصر که حوزه های انسانی، فکری، اخلاقی و سیاسی را در بر می گیرد پرداخت.

وی تأکید کرد که بحران بنیادین، ریشه در بحران ایمان، برهم خوردگی توازن ها، معیارهای دوگانه و بحران خود انسان دارد و خاطرنشان ساخت که قرآن کریم راهکارهای جامعی برای این بحران ها ارائه می دهد.

او همچنین ویژگی های یک پروژه تمدنی مبتنی بر «فقه توازن» را تبیین کرد؛ پروژه ای که بر تلفیق وحی و عقل، توسعه انسانی، اصلاح نظام آموزشی، پرورش استعدادها، استقرار نظام سیاسی عادلانه، تقویت وحدت اسلامی و هم سوسازی پیشرفت های علمی و فناوری با ارزش های اخلاقی و عدالت استوار است.

رئیس اتحادیه علمای مسلمان همچنین خواستار آن شد که این کنفرانس چارچوبی جامع تدوین کند که ضمن پرداختن به مشکلات تمدن معاصر از منظری اسلامی، راهکارهایی برای جهان اسلام، الگویی برای روابط با غیرمسلمانان مبتنی بر عدالت و برادری انسانی، و طرحی برای نجات جهان از مناقشات و آشوب ها و دستیابی به امنیت و صلح بین المللی ارائه دهد.

مشروح سخنان القره داغی از این قرار است:

جهان امروز در سایه تمدن کنونی با مشکلات بزرگ و خطرناکی دست به گریبان است. این تمدن در تأمین امنیت درونی یا ثبات روانی برای انسان ناکام مانده است؛ در عوض، مردم همچنان گرفتار اضطراب و تلاطم روحی، همراه با تیره روزی و فقدان شادی هستند؛ وضعیتی که اغلب به خودکشی می انجامد؛ پدیده ای که اکنون شیوع گسترده ای یافته است. سازمان جهانی بهداشت گزارش داده است که شمار موارد خودکشی در سال 2021 به 727 هزار مورد رسید و آن را به سومین عامل اصلی مرگ ومیر تبدیل کرد بر اساس گزارش بی بی سی، تنها در ایالات متحده (به عنوان کشوری توسعه یافته)، آمار خودکشی در سال 2023 از مرز 50 هزار مورد گذشت. افزون بر این، تمدن معاصر شاهد گسترش بی سابقه بی خدایی، فروپاشی خانواده، بی خانمانی کودکان و انحرافات جنسی مغایر با فطرت انسانی که همگی حیات بشر را تهدید می کنند و همچنین افزایش جرایم سازمان یافته بوده است.

در دل این تمدن معاصر، بی عدالتی، استبداد، کودتاهای نظامی و نقض حقوق بشر در بسیاری از کشورها گسترش یافته است. پوچی ادعاهای غرب ـ که برای سلطه بر سرزمین ها و ملت ها به نام دموکراسی، حقوق بشر و حمایت از زنان و کودکان مطرح می شد ـ آشکار شده است. ماهیت واقعی فرهنگ آنان در نحوه تعامل رهبران غربی با حاکمان مستبد برای تأمین منافع ملی خود برملا شد؛ تمامی این واقعیات در عصر حاضر، به ویژه در ماجرای غزه سرافراز، آشکار شده است.

شیوع گسترده نژادپرستی در عصر حاضر

نژادپرستی، خودخواهی و ماکیاولیسم به شکلی گسترده شیوع یافته اند؛ در کنار تبعیض های مبتنی بر رنگ پوست، جنسیت و مذهب، و همچنین نوعی تکبر آشکار و مستبدانه نسبت به ملت های فقیر.

در سایه این تمدن معاصر، بخش عمده ای از جهان سوم به استعمار کشیده شد؛ چنان که «روژه گارودی»، فیلسوف مسلمان فرانسوی خاطرنشان کرده است، غرب تمدن و قدرت خود را با غارت ثروت سه قاره بنا نهاد. با این حال، منازعات میان خود قدرت های غربی به وقوع دو جنگ جهانی انجامید که بخش های وسیعی از جهان را ویران کرد و جان حدود 100 میلیون انسان را گرفت. امروزه جهان با تهدید وقوع سومین جنگ جهانی ـ آن هم از نوع هسته ای ـ روبروست؛ جنگی که می تواند هم محصولات کشاورزی و هم نسل بشر را به نابودی بکشاند.

«عبادت» تنها به جنبه های مناسکی محدود شده است

قرآن عقل را به اندیشیدن درباره آنچه حقیقتاً برای دنیا و آخرت و نیز برای رفاه مردمان و سرزمین ها سودمند است، رهنمون می سازد و بدین سان تضمین می کند که انسان به فردی خودخواه بدل نشود که تنها در پی منافع خویش است. متأسفانه، بیشتر اصطلاحات ما در این زمینه دچار تحریف شده اند. برای نمونه، بر اساس آموزه های قرآن، مفهوم «عبادت» هم عبادت های آیینی و مناسکی مانند انجام شعائر مذهبی و هم عبادت های سازنده شامل نوآوری های علمی، صنعت، تجارت و امثال آن را در بر می گیرد.

اما امروزه معنای «عبادت» تنها به جنبه های مناسکی محدود شده است؛ وضعیتی که در مورد علوم دینی، فقه و حوزه های مشابه نیز صدق می کند. حتی در مورد عبادات مناسکی نیز، نگاه ها عمدتاً معطوف به صورت ظاهری آن هاست و اغلب از اهداف بنیادین و ابعاد باطنی شان غفلت می شود. حال آنکه خداوند متعال می فرماید: «همانا نماز، انسان را از فحشا و منکر باز می دارد» (سوره عنکبوت). همین امر در مورد روزه، حج و سایر عبادات نیز صادق است.

الزامات تمدن سازی و تحقق وحدت اسلامی

نکته من این است که ساختن یک تمدن مستلزم ایجاد اصطلاحات و مفاهیم بنیادی است.

دوم، مستلزم تدوین برنامه های درسی و تربیتی مبتنی بر رویکرد قرآنی است؛ رویکردی که پیشرفت و رنسانس را تقویت می کند.

سوم: پرورش رهبران و حمایت از استعدادهای برتر از دوران کودکی؛ چرا که پیشرفت و تمدن بر پایه نوآوران در تمامی عرصه های دانش استوار است.

چهارم: استقرار نظامی سیاسی و عادلانه مبتنی بر مشورت(شورا)، حقوق بشر و کرامت انسانی

پنجم: تدوین برنامه ای دقیق در سطح ملت ها و کشورهای اسلامی برای دستیابی به وحدت اسلامی، تا زمانی که امت اسلامی دچار تفرقه باشد، ناتوان و ناموفق خواهد ماند؛ چنان که در قرآن کریم آمده است: «و از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و با یکدیگر نزاع نکنید که سست می شوید و قدرت و شوکتتان از میان می رود؛ و شکیبایی پیشه کنید که خداوند با شکیبایان است»(انفال: 46).

ششم: پیاده سازی معیارهای عادلانه ای که میان قاطعیت و معنویت توازن برقرار می کنند، و پیوند دادن پیشرفت های علمی و فنی با ارزش های اخلاقی، عدالت و تزکیه معنوی.

هفتم: اولویت بخشیدن به انسان به عنوان کانون وحی الهی و محور تمدن از طریق پرورش ایمان و امید؛  نگرشی مبتنی بر باور به کلام خداوند متعال که می فرماید: «پس به راستی که با هر سختی، آسانی است؛ آری، با هر سختی، آسانی است».

زمان آن فرا رسیده است تا طرحی برای دستیابی به صلح و امنیت بین المللی به معنای حقیقی کلمه به عنوان جایگزینی اخلاقی برای سازوکارهای سازمان ملل متحد ارائه دهیم.

انتهای پیام